Có những người không thể thương, vậy mình có thể học cách thương họ không?

CÓ NHỮNG NGƯỜI KHÔNG THỂ THƯƠNG, VẬY MÌNH CÓ THỂ HỌC CÁCH THƯƠNG HỌ KHÔNG?

“Con không thể yêu thương và giúp đỡ được người đã hại con!”

Có lẽ, đó là một phản ứng rất bình thường của con người.

Ngày xưa, trước khi xuất gia, con thường đi thiện nguyện, phát cơm cho những người khó khăn cùng các học viên và nhân viên.

Có lần, một người hỏi:

“Thầy ơi, tại sao có những người không cần vẫn lấy, không khó khăn vẫn lấy, mà còn lấy rất nhiều? Con thấy tham như vậy khó chịu và bực dọc lắm!”

Con nhẹ nhàng đáp:

“Việc của mình là “cho đi” bằng một tâm thiện lương. Còn việc nhận là của người, tham hay không tham, đó là nhân quả của họ. Em bình an hay khó chịu trước điều ấy, lại là nhân quả và phước đức của chính mình”.

Nhiều năm trôi qua, con càng thấy câu nói ấy đúng. Việc của người là nhân quả của người. Cách mình phản ứng trước nhân duyên ấy là nhân quả phước duyên của chính mình.

Nếu tin nhân quả, hãy tin rằng một nhân thiện khi đủ duyên sẽ trổ quả thiện. Một nhân xấu khi gieo xuống cũng không tự nhiên mất đi. Người ghét mình, hại mình, lợi dụng mình… họ đang gieo nhân của họ. Còn mình lựa chọn thái độ phản ứng nào: sân hận hay bình an, trả đũa hay bao dung, tiếp tục tạo thêm oán kết hay dừng lại nơi chính mình…đó là lựa chọn của mình. Và đó cũng chính là nơi mình đang tạo nên phước đức nhân duyên của chính mình.

Nếu tin vào sự tiếp nối của nhân duyên, có lẽ ta cũng sẽ hiểu rằng những người mình yêu thích hay ghét bỏ, những người làm mình vui hay làm mình đau rồi đều sẽ gặp lại, đều tiếp nối những duyên nghiệp rất sâu dày cho đến khi mình nhận ra bài học giác ngộ giải thoát từ chính nhân duyên ấy.

Có người chẳng làm gì mình mà mình vẫn không thích. Có người dù lầm lỗi bao nhiêu mình vẫn thương.

Có những người vừa gặp đã thấy gần gũi. Có những người đi qua đời mình, để lại một vết thương rất lâu mới có thể nhìn lại bằng sự bình thản…âu cũng là trùng trùng duyên nghiệp.

Nếu tin phước đức và nhân duyên, nếu tin rằng mỗi hành động thiện đều đang vun bồi một hạt giống thiện lành, thì mình sẽ dần hiểu mình nên làm gì.

Ai cũng có những nỗi khổ và niềm đau riêng. Ai cũng đang mang trong mình những câu chuyện mà người khác không nhìn thấy.

Chúng sinh vốn bình đẳng nơi khả năng hướng đến giác ngộ. Vậy nên đâu phải cứ thấy người tốt thì mừng, thấy người xấu thì chê; thấy người hợp ý thì thương, thấy người trái ý thì ghét…tất cả chúng ta đều đang đi đúng hành trình của mình, tất cả đều cần thiết. Tìm một khuôn mẫu rằng: “Phải như thế này mới đáng được thương” ấy là đang mong muốn, mà đã mong muốn thì khổ đau luân hồi liền theo sau.

Người học Phật nên lấy Từ Bi và Trí Tuệ mà thanh tịnh…dung hoà tất cả. Hãy thương những người thương mình. Và nếu có thể, hãy học thương cả những người mình chưa từng quen biết.

Hãy học hiểu và thương cả những người từng ghét mình, từng làm mình tổn thương, từng lợi dụng mình. Không phải vì họ đúng sai, mình đúng sai. Mà bởi vì mình đã hiểu, chuyện cũ với nhân quả cũ của mỗi người đã qua, hiện tại ngay đây phản ứng thế nào tiếp theo…thiện hay ác là lựa chọn của mình quyết định nhân nào sẽ được tiếp tục gieo xuống.

Tha thứ và bao dung không có nghĩa là không có ranh giới, thiếu trí tuệ. Thương một người cũng không đồng nghĩa với việc luôn để họ tiếp tục làm tổn thương mình.

Đôi khi, thương một người là lặng lẽ giữ khoảng cách, không oán hận, không trả đũa, không mong họ khổ đau; đôi khi biết rõ tất cả nhưng vẫn nhẫn nhục và chịu thiệt thòi, có khi là mất mát và hy sinh.

Bởi cuối cùng, tiền bạc, danh lợi, địa vị, những hơn thua được mất của một đời… rồi cũng chẳng thể mang theo. Thứ mình tiếp tục mang theo chính là nghiệp lực, phước duyên và những hạt giống mình đã gieo trong tâm thức.

Vậy nên hãy trở về nhìn lại nhân quả, nhân duyên và phước đức của chính cuộc đời mình. Hãy quán chiếu một câu thật đơn giản: “Ai cũng đáng được thương yêu và giúp đỡ.” Khi quán chiếu đủ sâu, có lẽ ta sẽ nhận ra những phút giây nhiệm màu trong đời mình.

Có những lúc tưởng như mất mát, nhưng lại được bảo hộ. Có những lần tưởng như thiệt thòi, nhưng sau cùng lại nhận được một phước duyên không thể nghĩ bàn.

Có những người bước vào đời khiến mình đau, nhưng chính nhân duyên ấy lại dạy mình trưởng thành. Và có những điều mình từng nghĩ là bất hạnh, về sau nhìn lại mới thấy: Đó lại là một sự cứu giúp rất lớn của nhân quả thiện lành. Có những khi tưởng chết rồi lại được cứu, tưởng không thể vượt qua nhưng lại đi qua…

Xin nguyện học hạnh nhẫn nhục, từ bi và trí tuệ, để bảo hộ sự thanh tịnh của tâm, hộ trì sự hòa hợp, và không đánh mất sự thuần khiết thiện lương vốn có nơi mỗi con người.

Thiệt một chút cũng được. Nhường một chút cũng được. Không tranh một chút cũng được. Đừng cố cao thượng hay hy sinh để xây thêm một bản ngã. Có những điều tưởng rằng mình đang mất đi rất nhiều…

Nhưng đến tận cuối cùng mới hiểu: Đó lại là điều phước đức nhất mà mình đã từng giữ lại được cho chính mình.

Thích Đức Trí, sáng 09/08/2026